Marlin BurkunkBekijk de Geheugen Groeve op mijn zolder
Ik draaide piepend de koude, gietijzeren klemmen naar elkaar toe en een stuk hout of metaal zat muurvast om te bewerken. Er bestond geen grote zekerheid in een jong bestaan. Ik luisterde naar de VPRO-radio en droomde over later.
Ik zag hem op Marktplaats tussen het gereedschap staan: een bankschroef voor 5 euro. Nu onze kinderen uit huis zijn en ik weer de ruimte voor een werkbank op onze dakkamer heb gekregen, maakte hij de set-up af. Een werkbank is pas echt een werkbank met zo’n lompe klont gietijzer.
Natuurlijk krijgt hij in deze rubriek een vermelding. Want een bankschroef is in mijn geheugen een ijkpunt. Ik ruik meteen de vochtige lucht van onze garage, waar ik altijd stond te klussen in mijn jeugd. Vreemd genoeg associeer ik de bankschroef altijd met fantaseren over een toekomst als journalist. Dat komt omdat ik daar na school naar de VPRO-radio luisterde. ‘Welingelichte Kringen’ op vrijdagmiddag. Ischa Meijer op dinsdagmiddag.
Het was een fijne plek van mijn vader en mij. Een echte man cave besef ik achteraf. Al kende ik die term natuurlijk toen niet. Onze garage naast ons huis had geen verwarming en weinig daglicht. In de winter stond ik met een dikke jas in het felle licht van de snorrende TL-bak achter die bankschroef.
Ik draaide piepend de koude, gietijzeren klemmen naar elkaar toe en een stuk hout of metaal zat muurvast om te bewerken. Ik had in de stellingkast een oude cassette-recorder staan met een cassette-bandje met ‘greatest hits’ van de Rolling Stones. Het bandje was gevlekt met smeervlekken van mijn vingers. Ook luisterde ik steevast op vrijdagmiddag naar Welingelichte Kringen van de VPRO, een theekransje van journalisten als Joop van Tijn, John Jansen van Galen, Henk Hofland en Hugo Brandt Cortius. Als jongen van 16 jaar fantaseerde ik in de garage van ons huis achter mijn bankschroef dat ik daar ooit zou plaats nemen aan de tafel in sociëteit Arti et Amicitiae. Dat ik met veel ironie zou deelnemen over de discussies over politiek en cultuur. Oude jongens krentenbrood. Het is helaas bij de bankschroef gebleven.
Een bankschroef is een vreemd soort zekerheid.
Je draait aan de slinger.
Langzaam bewegen de zware gietijzeren bekken naar elkaar toe.
Piep. Nog een slag. Piep.
En plotseling zit een stuk hout muurvast.
Terwijl alles in je leven nog beweegt, staat hier iets eindelijk stil.
Achter die bankschroef luister ik naar de VPRO-radio en fantaseer ik over een toekomst als journalist.
Een bankschroef.
De garage van vader.
Een gedeelde mannenruimte. Niet veel woorden. Wel nabijheid.
De radio. Niet als achtergrond. Maar als venster op een intellectuele wereld.
De bankschroef wordt een paradox. Hij klemt materiaal vast. Maar maakt tegelijkertijd je gedachten los.
- massief gietijzer
- stalen slinger
- werkbank
- TL-verlichting
- vochtige garage
- cassettebandjes
- gereedschap aan de muur
- piepen van de schroefdraad
- snorrende TL-balk
- Rolling Stones
- Ischa Meijer
- Welingelichte Kringen
- radio als gezelschap
- koud gietijzer
- zware slinger
- weerstand
- hout dat muurvast komt te zitten
- vochtige garage
- olie
- metaal
- hout
- stof
- cassettebandjes met vettige vingers
Een bankschroef is bedoeld om materiaal vast te zetten. In jouw herinnering zet hij iets anders vast: een toekomstbeeld. Terwijl je handen met hout of metaal bezig zijn, reizen je gedachten naar Arti et Amicitiae, naar Hofland, Van Tijn, Brandt Corstius en Ischa Meijer. De werkbank wordt een denktafel.
Je handen leren techniek. Je oren leren journalistiek. Je verbeelding leert een toekomst ontwerpen. Dat is een bijzonder leerproces: lichamelijk én intellectueel tegelijk.
De garage was in veel Nederlandse gezinnen een overgangsruimte: geen woonkamer, geen werkplaats in professionele zin, maar een plek waar vaders repareerden, bouwden en sleutelden. In die ruimte werden vaardigheden overgedragen zonder veel woorden.
Bij jou krijgt die ruimte een extra betekenis. Terwijl je iets maakt, luister je naar een radioprogramma waarin juist ideeën worden gemaakt. De garage wordt daarmee een kruispunt van twee vormen van vakmanschap: het ambacht van de handen en het ambacht van de taal.
Als jongen zie je de garage als klusruimte. Later zie je haar als de 'man cave' van je vader. Nog later ontdek je dat juist daar jouw journalistieke identiteit langzaam ontstond — niet achter een bureau, maar achter een bankschroef.
| Levensfase | Betekenis |
|---|---|
| Kind | Gereedschap. |
| Jongere | Vrije plek om te dromen. |
| Volwassene | Ontmoetingsplek tussen vader en zoon. |
| Begrip | Toen | Nu |
|---|---|---|
| Bankschroef | Gereedschap | Ankerpunt |
| Garage | Klusruimte | Vormingsruimte |
| VPRO | Interessante radio | Culturele opvoeding |
Deze vondst introduceert een belangrijk nieuw begrip voor de Geheugengroeve: Vormingsplaatsen. Niet alleen objecten vormen mensen; ook de ruimtes waarin zij steeds terugkeren. De garage is zo'n plek — een mentale werkplaats waarin ambacht, muziek, radio, vader en toekomstverwachting langzaam samensmelten.
De bankschroef laat zien dat herinneringen soms niet vastzitten aan gebeurtenissen, maar aan een plek waar jarenlang hetzelfde ritueel plaatsvond. Terwijl het gietijzer hout en metaal onbeweeglijk vastklemde, kwamen juist gedachten in beweging. Zo werd een eenvoudig stuk gereedschap ongemerkt het fundament onder een toekomst als schrijver en journalist. De bankschroef is geen gereedschap. Hij is een anker van identiteit.
