Marlin BurkunkAls kind kon ik wel een kwartier naar die klok op TV turen. Daar moet je geduld voor hebben. Maar de beloning was er naar: bewegend beeld in de middag en dat door-de-weeks…
Als kind kon ik wel een kwartier naar die klok op TV turen. Daar moet je geduld voor hebben. Maar de beloning was er naar: bewegend beeld in de middag en dat door-de-weeks…
De TV-klok is bijna geen programma en juist daardoor een sterk indexfossiel. Zij maakt zichtbaar dat televisie niet voortdurend beschikbaar was. Het scherm bepaalde wanneer de wereld begon te bewegen.
Deze vondst is een archeologie van mediaschaarste. Het bijna lege scherm kreeg betekenis doordat iedereen wist dat er iets zou komen. Kijken begon met wachten.
Oppervlaktelaag — Een klok op het televisiescherm. Er gebeurt vrijwel niets en toch wordt er aandachtig gekeken.
Wachtlaag — De klok is geen programma, maar een aankondiging dat er iets gaat beginnen.
Tijdslaag — Televisie is niet voortdurend beschikbaar. Het medium volgt vaste uren en bepaalt wanneer er iets te zien is.
Beloningslaag — Een doordeweekse middaguitzending voelt bijzonder. De schaarste maakt het verschijnen van bewegend beeld tot een gebeurtenis.
Aandachtslaag — Een kwartier naar een klok kijken vraagt een concentratie die in een continu media-aanbod nauwelijks nog nodig is.
Dieptelaag — Het vertrouwen dat wachten wordt beloond en dat de wereld volgens een herkenbare volgorde begint.
De TV-klok maakt zichtbaar dat televisie ooit niet zozeer een voorraadkast als wel een dienstregeling was. De kijker koos niet uit een onbeperkte verzameling, maar wachtte tot het medium begon uit te zenden.
Voor een kind kreeg zelfs het voorprogramma van het voorprogramma betekenis. De klok vormde de drempel tussen een stille middag en de verschijning van bewegende beelden.
Juist doordat er weinig gebeurde, werd de verwachting intenser. Het wachten hoorde niet buiten de televisie-ervaring, maar was er een wezenlijk onderdeel van.
VPRO-gids; Studio Sport; Donald Duck; Thunderbirds; Gast aan Tafel; wandtelefoon met draaischijf.
