Marlin BurkunkLater kreeg ik riempjes in plaats van de leren veters waarmee je nooit een goede strik kon maken. Het was mijn hel van 1963: nooit strak om je schoenen te krijgen, die ‘houtjes’. Ook ging het schaatsen maar matig in mijn jeugd. Een bak frustratie…
Pas begin 21e eeuw, 30 jaar na dat gekloot met die Friese doodlopers, beleef ik pas plezier in deze sport dankzij de verstevigde schaats-schoen van firma Raps. Toch liggen deze houtjes op mijn zolder vooral omdat het een oersymbool is van Holland. En het doet mij ook altijd denken aan het plafond van de helaas gesloopte donker bruine kroeg op de Jaap Eden: De Skeeve Skaes. Daar hingen ze aan het, van de rook inktzwarte, plafond ter decoratie.
Eerst met maatje Fokko Groenenboom in de avond een uurtje schaatsles bij DuoSport (dat rondje van 42 sec gemiddeld is er nooit van gekomen) en dan 3 uur lang les-evaluatie aan de bar, alsof je in een Zwitsers chalet het dagje skiën aan het doornemen was… Elk jaar de laatste week dat er schaatsles was dat idiote smeltfeest, waarbij de dochters van Jac Hoeve verkleed waren als Tiroler Dirndl. Snik…
Dat waren nog eens tijden.
Het was mijn hel: nooit strak om je schoenen te krijgen, die ‘houtjes’. Ook ging het schaatsen maar matig in mijn jeugd. Een bak frustraties. Pas begin 21e eeuw beleef ik pas plezier in deze sport dankzij de verstevigde schaats-schoen. Toch liggen deze houtjes op mijn zolder als oersymbool van Holland.
Ze doen mij ook altijd denken aan het plafond van de helaas gesloopte bruine kroeg op de Jaap Eden: De Skeeve Skaes. Daar hingen ze aan het, van de rook inktzwarte, plafond ter decoratie.
De doorlopers zijn tegelijk mislukt leermiddel en oersymbool. Ze bewaren de frustratie van een kind dat zijn materiaal niet beheerst en de volwassen ontdekking dat plezier soms pas ontstaat wanneer techniek en uitrusting eindelijk meewerken.
De vondst corrigeert het romantische beeld van nationale traditie. Achter het symbool liggen stug leer, koude handen en veel gekloot. Traditie krijgt pas betekenis door het lichaam dat ermee worstelt.
Oppervlaktelaag — Twee houten schaatsen met metalen ijzers, onder gewone schoenen gebonden.
Materiele laag — Schoen en schaats vormen geen geheel. De gebruiker moet de houtjes zelf vastmaken.
Lichamelijke laag — Het voorwerp bewaart ongemak, onzekerheid en frustratie.
Sportlaag — Schaatsen wordt pas veel later plezierig, wanneer modernere schoenen meer steun bieden.
Cafelaag — In De Skeeve Skaes worden afgedankte schaatsen decoratie. Prestatie en gezelligheid worden een ritueel.
Verlieslaag — Het cafe is gesloopt. De houtjes bewaren daardoor ook een verdwenen plek.
Dieptelaag — Het verlangen ergens plezier in te vinden, zelfs wanneer het aanvankelijk vooral mislukking oplevert.
De Friese doorloper is iconisch omdat het voorwerp er eenvoudig uitziet. Die eenvoud betekende in de praktijk werk: veters aantrekken, knopen leggen en hopen dat de schaats niet verschoof.
De overstap naar een verstevigde schaatsschoen laat zien hoe techniek bepaalt of een lichaam zich bekwaam of onbeholpen voelt.
De oude schaatsen aan het plafond van het cafe functioneerden al als museale objecten voordat ze in de Geheugengroeve terechtkwamen.
Voetbal Tango; bankje op de staantribune van AZ; Elfstedentochtkruis; Studio Sport; PIOschop.
